Η απόστασή μας από το βιβλίο και τις βιβλιοθήκες όλο και μεγαλώνει, όπως καταδεικνύουν και τα ιδιαίτερα ανησυχητικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.

Το αναγνωστικό κοινό είναι δραματικά συρρικνωμένο. Το 57% δεν έχει διαβάσει ούτε ένα βιβλίο τους τελευταίους δώδεκα μήνες: 41,1% γιατί δεν τους/τις ενδιαφέρει ή αρέσει, 9,8% γιατί δεν έχουν χρόνο και 6,1% για άλλους λόγους. Το 30,7% έχει διαβάσει μόνο από 1 μέχρι 4 βιβλία. Συστηματικότερη σχέση με το βιβλίο έχει μόλις το 12,3%, έχοντας διαβάσει πάνω από 5 βιβλία.

Ταυτόχρονα, η επισκεψιμότητα στις βιβλιοθήκες δεν επανήλθε στα προ Covid επίπεδα. Το 2022 ήταν αισθητά χειρότερο από το 2018: -39,7% σε αριθμό αναγνωστών / επισκεπτών, -36,3% σε δανεισμό βιβλίων και -18,3% σε προσβάσεις χρηστών στις ιστοσελίδες βιβλιοθηκών (ενώ θα ανέμενε κανείς αύξηση της διαδικτυακής πρόσβασης μετά την πανδημία).

Αντίστοιχα είναι τα συμπεράσματα και άλλων ερευνών. Για παράδειγμα, σύμφωνα με έρευνα για την αναγνωστική συμπεριφορά του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων Λόγου (ΟΣΔΕΛ) οι «μη αναγνώστες» ανέρχονται στο 35%, οι δε «μη εντατικοί αναγνώστες» των 1 μέχρι 4 βιβλίων το χρόνο σε ένα επιπρόσθετο 34%, με αποτέλεσμα το ποσοστό της χαμηλής ελκυστικότητας της ανάγνωσης να ανέρχεται αθροιστικά στο 69%, περισσότερο από δύο στους/ις τρεις.

Ωστόσο, αυτά τα εξόχως ανησυχητικά δεδομένα φαίνεται να τα αγνοεί ο νόμος 5105/2024 για το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) που ψηφίστηκε πρόσφατα στη Βουλή, παρόλο που έχει ως αφετηρία το αίτημα για ένα φορέα βιβλίου μετά την κατάργηση του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου το 2014.

To ΕΛΙΒΙΠ στερείται ουσιαστικής αρμοδιότητας στη διαμόρφωση της πολιτικής βιβλίου: απλά καλείται να εφαρμόζει, όσο μπορεί, τις πολιτικές του υπουργείου Πολιτισμού και των συναρμόδιων υπουργείων. Είναι σαφές ότι ένας τέτοιος φορέας δεν μπορεί να χαρακτηριστεί τομή. Περισσότερο αποτελεί μια προσπάθεια βελτίωσης της κατάστασης για το βιβλίο στο σημερινό Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ), που όμως υπολείπεται των αναγκών και των προσδοκιών.

Όσο είναι αναγκαίο να υπάρχει ένας δημόσιος φορέας για το βιβλίο, τις βιβλιοθήκες και την ανάγνωση άλλο τόσο είναι αναμφισβήτητο ότι για να έχει λόγο ύπαρξης θα πρέπει να είναι ισχυρός, έχοντας ουσιαστικό ρόλο τόσο στη χάραξη όσο και στην εφαρμογή πολιτικών. Πώς όμως αυτό μπορεί να γίνει πράξη και μάλιστα να ενταχθεί σε μια προοδευτική στρατηγική;

 

* Kείμενο Πολιτικής του

Κύκλου Πολιτισμικής Πολιτικής ΕΝΑ

 

Δείτε ακόμη