Η απαξίωση του πολιτικού και κομματικού συστήματος στη συνθήκη της κρίσης, που οδήγησε σε απάθεια και αδιαφορία των πολλών για την πολιτική, αλλά και οι τρόποι με τους οποίους μπορεί ένα μαζικό κόμμα, με τη βοήθεια του διαδικτύου, να συμβάλει στην (ανα)νοηματοδότηση της πολιτικής και στην ενίσχυση της ενασχόλησης των πολιτών με αυτή συζητήθηκαν στο σεμινάριο με θέμα «Πολιτική εμπλοκή & διαδίκτυο: μια προσέγγιση με βάση τον Καστοριάδη» που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Εναλλακτικών  Πολιτικών ΕΝΑ.

Η εισηγήτρια Σοφία Καναούτη, Δρ. του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ και Ερευνήτρια Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης & Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, επιχείρησε να προσεγγίσει τα παραπάνω ερωτήματα αξιοποιώντας τις αναλύσεις του Κορνήλιου Καστοριάδη.

Σύμφωνα με την εισηγήτρια, «το ζητούμενο στη συγκυρία είναι η πολιτική εμπλοκή των πολιτών. Αλλά μια πολιτική εμπλοκή που να είναι θετική, που να μην απορρέει από την απόρριψη των άλλων παρατάξεων αλλά από τη θέληση για σύμπραξη με μία –προοδευτική, στη δική μας περίπτωση– παράταξη. Ο τρόπος για θετική πολιτική εμπλοκή είναι το να βρίσκουν νόημα οι πολίτες σε αυτό που κάνουν –  να νιώθουν ότι έχει σημασία η ψήφος τους, ότι κάνει διαφορά, να νιώθουν ότι έχουν επίδραση στο ίδιο τους το μέλλον, ότι δεν γίνονται τα πράγματα ερήμην τους».

Η Σ. Καναούτη επισήμανε ότι «το διαδίκτυο μπορεί να βοηθήσει και προς τις δύο κατευθύνσεις: τόσο στη θετική πολιτική εμπλοκή όσο και στη δημιουργία νοήματος. Αρκεί να ικανοποιούνται οι τρεις λειτουργίες που βρίσκει ο Καστοριάδης σε αυτό που ονομάζει “κοινωνικές φαντασιακές σημασίες” (αφού το φαντασιακό παίζει καίριο ρόλο στη διαμόρφωση νοήματος) – στους τρόπους δηλαδή με τους οποίους διαφαίνεται σε μια κοινωνία το νόημα».

Εξήγησε ότι «σε σχέση με την πρώτη λειτουργία, των σκοπών, ένα προοδευτικό κόμμα μπορεί να αντιτάξει στο σκοπό “πλουτίστε” το σκοπό “πάρε τα (πολιτικά) πράγματα στα χέρια σου”. Μέσω του διαδικτύου ο σκοπός αυτός μπορεί να πάρει, για παράδειγμα, τη μορφή διαδικτυακών ψηφοφοριών για σημαντικές αποφάσεις – όπως το τι θα γίνει με τα αρχαία της Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη (οι Ισλανδοί ψήφισαν διαδικτυακά για περισσότερο σημαντικά ζητήματα, μπορούμε και οι Έλληνες)».

Σε σχέση με τη δεύτερη λειτουργία, των συναισθημάτων, συνέχισε, «ένα προοδευτικό κόμμα μπορεί να αντιτάξει στα συναισθήματα της ανασφάλειας, της μοναξιάς, της περίσπασης, της ανησυχίας, που ο καπιταλισμός επιφέρει, το κατεξοχήν πολιτικό συναίσθημα της εμπιστοσύνης. Μέσω διαδικτύου το fact-checking προφανώς μπορεί να το αντιτάξει μια προοδευτική προσπάθεια στα παραπάνω και να βοηθήσει έτσι στο χτίσιμο εμπιστοσύνης. Μπορεί να υπάρχει μια ομάδα που κάνει fact-checking σε πολιτικά ψεύδη ή/και “θυμάται” παλιότερους ισχυρισμούς πολιτικών που αρνούνται ότι έκαναν».

Η Σοφία Καναούτη, σε σχέση με την τρίτη λειτουργία, των αναπαραστάσεων, επισήμανε ότι «ένα προοδευτικό κόμμα μπορεί π.χ. να αντιτάξει στις αναπαραστάσεις των λευκών ανδρών που πάντα νικούν και ποτέ δεν γερνούν (Μπερλουσκόνι, Τραμπ) αναπαραστάσεις όπως αυτή των τοπικών συμβουλίων στις γειτονιές που παρέχουν νομική βοήθεια σε ομάδες που ενδιαφέρονται για το ίδιο τους το μέλλον: “Δεν με νοιάζει αν γερνώ ή χάνω, γιατί προσπαθώ. Και μένει το απαύγασμα της προσπάθειας”. Διαδικτυακά, αυτά τα τοπικά συμβούλια μπορούν να έχουν μια χρήση των ηλεκτρονικών διευκολύνσεων, όπως έγινε στην Ισλανδία ή όπως έγινε με την Αραβική Άνοιξη, και να διαμορφωθούν σε αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε “ενδιάμεσες οργανώσεις”, που δεν “καπελώνονται” από ένα κόμμα αλλά υποβοηθούνται και συμβάλλουν στην εμπιστοσύνη που οδηγεί σε εκλογική αλλά και πολιτική επιτυχία».

Δεύτερος κύκλος σεμιναρίων του ΕΝΑ

Μετά την περσινή επιτυχημένη διεξαγωγή του πρώτου κύκλου σεμιναρίων οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής θεωρίας, το ΕΝΑ οργανώνει φέτος, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, σειρά διαλέξεων σεμιναριακού χαρακτήρα.

Αν η περσινή θεματολογία ήταν, κατά κύριο λόγο, αφιερωμένη στα διδάγματα της κρίσης και στον τρόπο με τον οποίο αυτή επηρέασε το περιεχόμενο και την πρόσληψη εννοιών όπως το δημόσιο χρέος και ο κατώτατος μισθός, η κοινωνική ασφάλιση και η παιδική προστασία ή η ευρωπαϊκή θεσμική τάξη και η αντιπροσωπευτική δημοκρατία, στη φετινή περίοδο η έμφαση δίνεται στην πρόσφατη εμπειρία της αριστερής διακυβέρνησης στην Ελλάδα και στα διακυβεύματα που αυτή ανέδειξε. Το όλο εγχείρημα βρέθηκε αντιμέτωπο με προκλήσεις και παθογένειες δεκαετιών, χρειάστηκε όμως να αναπτυχθεί σε οριακές συνθήκες και να αναμετρηθεί με νέα δεδομένα και καινούρια ερωτήματα. Διαφάνηκαν έτσι τα όρια επεξεργασιών του παρελθόντος, δοκιμάστηκαν παραδεδομένες αντιλήψεις αλλά αναδείχθηκαν και νέα διλήμματα ή/και πρωτόγνωρα προβλήματα που ζητούσαν -και εξακολουθούν να αναζητούν- διαφορετικές απαντήσεις.

Υπό ποιες συνθήκες μπορεί, για παράδειγμα, να διαμορφωθεί -και να ασκηθεί με επιτυχία- μια προοδευτική εξωτερική πολιτική; Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε την πολιτιστική μας κληρονομιά με όρους (οικονομικής) βιωσιμότητας προς όφελος της κοινωνικής πλειοψηφίας; Πώς (ανα)συγκροτείται ένα αριστερό κόμμα για να υπερβεί την κρίση της πολιτικής; Πώς χαράσσονται και πώς υλοποιούνται δημόσιες πολιτικές με προοδευτικό πρόσημο; Πώς σχεδιάζονται και προωθούνται μεταρρυθμιστικές παρεμβάσεις δομικού χαρακτήρα για τη διεύρυνση π.χ. της πρόσβασης στις υπηρεσίας υγείας και την αναβάθμιση της κοινωνικής προστασίας, υπό συνθήκες δημοσιονομικής ασφυξίας; Ποια θα μπορούσε να είναι μια εναλλακτική πολιτική για τη διασφάλιση της καθολικής παροχής ποιοτικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας που να υπερβαίνει το δίπολο ιδιωτικοποίηση – κρατικοποίηση; Μπορεί η θεωρία των Κοινών να λειτουργήσει προωθητικά για την επεξεργασία νέων μορφών αξιοποίησης υλικών και άυλων αγαθών στο πλαίσιο μιας ριζοσπαστικής προσέγγισης της συντελούμενης αναδιοργάνωσης του τρόπου και των σχέσεων παραγωγής;

Αυτά και άλλα ερωτήματα θα επιχειρήσει να θέσει και να απαντήσει, στο πλαίσιο του νέου κύκλου σεμιναρίων που διοργανώνει το ΕΝΑ.

 

Σεμινάρια που έχουν πραγματοποιηθεί ως τώρα